Specjalnie dla Serwisu RB komentarz Ministerstwa Finansów dotyczący zmian w finansach publicznych

Najważniejszym punktem reformy wynikającej z nowej regulacji jest wdrożenie nowoczesnych narzędzi zarządzania finansami publicznymi na rzecz bardziej efektywnego oraz skutecznego zarządzania wydatkami publicznymi, tzn.

• budżetu zadaniowego, a także - powiązanego z nim,
• Wieloletniego Planu Finansowego Państwa (wieloletnią prognozę finansową będą mogły także sporządzać jednostki samorządu terytorialnego).

Nowy zakres planowania w układzie zadaniowym obejmować będzie również:

• agencje wykonawcze,
• instytucje gospodarki budżetowej,
• dysponentów państwowych funduszów celowych oraz
• państwowe osoby prawne.

Inną ważną nowością jest dostosowanie do obecnej sytuacji na rynkach finansowych przepisów w zakresie długu publicznego, dotyczących norm ostrożnościowych. Nowa ustawa utrzymuje dotychczasowe progi ostrożnościowe, z jednoczesnym wykorzystaniem  elastycznych mechanizmów mających na celu ograniczenie wysokości długu publicznego, umożliwiających dostosowanie się do aktualnej sytuacji fiskalnej.

Jednocześnie ustawa wprowadza szereg innych ważnych rozstrzygnięć o charakterze systemowo-organizacyjnym dotyczących jednostek sektora finansów publicznych, zarówno w sektorze rządowym, jak też samorządowym. Należą do nich m.in.:

• likwidacja instytucji państwowych zakładów budżetowych oraz wszystkich gospodarstw pomocniczych, a ponadto rachunków funduszy motywacyjnych, rachunków dochodów własnych, samorządowych funduszy celowych,
• przekształcenie państwowych funduszy celowych posiadających osobowość prawną w państwowe fundusze celowe stanowiące wyodrębnione rachunki bankowe (powyższe zmiany, będą realizowane na warunkach uwzględniających wyjątki od zasad ogólnych, które dotyczyć będą kontynuacji funkcjonowania zakładów budżetowych jednostek samorządu terytorialnego w wybranych dziedzinach działalności oraz możliwości wykorzystania wydzielonych rachunków dochodów).

Ponadto, dla realizacji wybranych zadań państwa, powołane zostaną nowe formy organizacyjno-prawne sektora finansów publicznych - tj. agencje wykonawcze oraz instytucje gospodarki budżetowej. Agencja wykonawcza będzie państwową osobą prawną tworzoną na podstawie odrębnej ustawy. Jednostki te będą prowadziły swoją gospodarkę finansową zgodnie z regulacjami zawartymi w ustawie o finansach publicznych. Natomiast instytucja gospodarki budżetowej będzie jednostką sektora finansów publicznych, która odpłatnie wykonuje wyodrębnione zadania państwa i pokrywa koszty swojej działalności oraz zobowiązania z uzyskiwanych przychodów.

Wzmocnieniu ulegną również mechanizmy kontroli wydatków publicznych poprzez wprowadzenie kontroli zarządczej i zaproponowanie nowych regulacji dotyczących audytu wewnętrznego (dotyczących m.in. zmian organizacyjnych w tej instytucji).

Wprowadzona ustawa ustala także nowe zasady gospodarowania środkami pochodzącymi ze źródeł zagranicznych m.in. z budżetu UE. Od 2010 r., w ramach budżetu państwa, wyodrębniony zostanie „budżet środków europejskich” oraz nastąpi zmiana sposobu dokonywania płatności dla beneficjentów projektów i programów. Powołana zostanie odrębna instytucja - płatnika, którego funkcję wykonywać będzie Bank Gospodarstwa Krajowego, dokonująca wszystkich płatności na rzecz wszystkich beneficjentów. Warto podkreślić również inną ważną nowość dotyczącą środków UE, polegającą na tym, iż deficyt związany ze środkami europejskimi nie będzie wliczany do deficytu budżetu państwa, a jego finansowanie stanowić będzie dodatkową potrzebę pożyczkową budżetu państwa. Natomiast przychodami pochodzącymi z nadwyżki budżetu środków europejskich może być pokryty deficyt budżetu państwa oraz inne pożyczkowe potrzeby budżetu państwa.